วันสงกรานต์

 






















































ความหมายของ สงกรานต์

"สงกรานต์" เป็นภาษาสันสกฤต แปลว่าผ่าน หรือเคลื่อนย้ายเข้าไป หมายถึงเวลาที่ดวงอาทิตย์เคลื่อนจากราศีหนึ่งไปสู่อีกราศีหนึ่งทุก ๆ เดือน  ยกเว้นเมื่อย้ายจากราศีมีนสู่ราศีเมษ
จะเรียกชื่อพิเศษว่า   "มหาสงกรานต์"     เพราะเป็นวันขึ้นปีใหม่ตามความเชื่อของอินเดียฝ่ายเหนือ  ไทยรับคติความเชื่อเกี่ยวกับวันขึ้นปีใหม่นี้มาใช้เช่นกัน  แต่เรียกว่า "สงกรานต์" เท่านั้น
สงกรานต์ : วันขึ้นปีใหม่
การกำหนดวันขึ้นปีใหม่แต่เดิมของไทยใช้วิธีนับทางจันทรคติ   ดังนั้น แต่ละปีจะไม่ตรงกัน  จนลุถึงสมัยรัชกาลที่ ๕ ได้กำหนดให้วันที่ ๑ เมษายน  เป็นวันขึ้นปีใหม่  ตั้งแต่ปี พ.ศ.๒๔๓๒ และได้เปลี่ยนแปลงอีกครั้งหนึ่งในปี พ.ศ.๒๔๘๔ โดยกำหนดวันขึ้นปีใหม่ตรงกับวันที่ ๑ มกราคม ตามหลักสากล
กำหนดวันสงกรานต์
กำหนดวันสงกรานต์มี ๓ วัน   คือวันที่ ๑๓ - ๑๔ - ๑๕ เมษายน ของทุกปี มีชื่อเรียกว่า วันมหาสงกรานต์  วันเนา  และวันเถลิงศกตามลำดับ  ในแต่ละภูมิภาค  มีชื่อเรียกวันดังกล่าว  และมีพิธีกรรมแตกต่างกันตามคติความเชื่อของแต่ละท้องถิ่น
ตำนานสงกรานต์ของไทย
มีเรื่องเล่าว่า ท้าวกบิลพรหมซึ่งเป็นพระพรหมตนหนึ่ง ได้ลงมาทายปัญหา แก่ธรรมบาลกุมารว่าเวลาเช้า เที่ยง เย็น ราศีของมนุษย์อยู่ที่ใดโดยได้พนันเอาศีรษะของแต่ละฝ่ายเป็นเดิมพัน ธรรมบาลกุมาร สามารตอบปัญหาได้ ท้าวกบิลพรหมจึงต้องตัดศีรษะตนเอง ตามสัญญา   แต่ศีรษะของท้าวกบิลพรหม มีฤทธิ์มา หากตั้งไว้บนแผ่นดินจะเกิดไฟไหม้โยนขึ้นบนอากาศฝนจะแล้ง ทิ้งลงในมหาสมุทรน้ำจะแห้ง   จึงให้เทพธิดาทั้ง ๗ เป็นผู้  ดูแลรักษา เมื่อครบปีก็ทรงเทพพาหนะต่างๆ ผลัดกันเชิญพระเศียรท้าวกบิลพรหม ออกแห่รอบเขาพระสุเมรุ เรียกนางเทพธิดาที่ทำหน้าที่นี้ว่า นางสงกรานต์
คำทำนายวันสงกรานต์
เมื่อถึงวันสงกรานต์ คนไทยสมัยก่อนสนใจที่จะรู้ชื่อนางสงกรานต์ พาหนะทรง   กำหนดวันมหาสงกรานต์ เพราะคนไทยส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม   ซึ่งจำเป็นต้องพึ่งพาน้ำฝนจากธรรมชาติ คำทำนายต่าง ๆ เป็นการเตรียมพร้อม ในการที่จะต้องเผชิญกับภาวะต่าง ๆ เกี่ยวกับชีวิตความเป็นอยู่ ผลิตผลและการทำมาหากินทั่วไป
บุญกิริยาในวันสงกรานต์
ในวันสงกรานต์ มีประเพณีที่นิยมถือปฏิบัติกัน ดังนี้ก่อนวันสงกรานต์   เป็นวันทำความสะอาดบ้านเรือน ชำระล้างสถานที่   สิ่งของเครื่องใช้ ทุกอย่างให้สะอาดหมดจด เพื่อจะได้ต้อนรับปีใหม่ด้วยความแจ่มใสเบิกบาน   และตระเตรียมข้าวของไว้สำหรับทำบุญวันสงกรานต์มีพิธีทำบุญตักบาตรก่อเจดีย์ทราย ปล่อยนกปล่อยปลา บังสุกุลอัฐิ สรงน้ำพระพุทธรูป สรงน้ำพระสงฆ์ รดน้ำผู้ใหญ่ การสาดน้ำ และการเล่นรื่นเริง
คุณค่าทางวัฒนธรรมในประเพณีสงกรานต์
ประเพณีสงกรานต์ ฝังลึกในความรู้สึกและจิตใจของคนไทยมาช้านาน   ด้วยสายใยคุณความดี ที่แฝงอยู่จนสามารถสืบสานเป็นมรดกแห่งวัฒนธรรมสืบต่อกันมา ดังนี้ คือ
คุณค่าประการที่ 1 ความรักความผูกพันในครอบครัว
คุณค่าประการที่ 2 ความเคารพกตัญญูต่อผู้ใหญ่และผู้มีพระคุณ
คุณค่าประการที่ 3 ความศรัทธาในการทำบุญให้ทาน
คุณค่าประการที่ 4 พิธีกรรมที่สง่างามสร้างความสัมพันธ์
คุณค่าประการที่ 5 สามัคคีคือพลังของชุมชน
คุณค่าประการที่ 6 ภาษาไทย:การสื่อความหมายที่ไพเราะ
คุณค่าประการที่ 7 การละเล่นและดนตรีพื้นบ้าน : ความสุข สุนทรียภาพ

สำนักงานสถิติจังหวัดชลบุรี อาคารศาลาประชาคม "รวมใจชน" ชลบุรี
ถนนตำหนักน้ำ ตำบลบางปลาสร้อย อำเภอเมือง จังหวัดชลบุรี 20000
โทร (038) 791895-6 โทรสาร (038) 791896 E-Mail Adress :  This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.